آیا لقاح می تواند ناموفق باشد؟
لقاح فرآیندی است که در آن اسپرم با تخمک ترکیب میشود و آغاز شکلگیری یک انسان جدید را رقم میزند. با وجود این، لقاح همیشه به بارداری منجر نمیشود. بسیاری از زوجها با وجود نزدیکی منظم و بدون جلوگیری، مدتی طولانی باردار نمیشوند. این موضوع رایج است و در اغلب موارد به دلایل قابل شناسایی و گاهی قابل درمان مربوط میشود.
عدم موفقیت در لقاح لزوماً به معنای ناباروری دائمی نیست، بلکه اغلب نتیجه اختلال در زمانبندی، کیفیت سلولهای جنسی یا عملکرد دستگاه تولیدمثل است.
۱. زمانبندی نامناسب یا نزدیکی کم
لقاح تنها زمانی ممکن است که اسپرم و تخمک همزمان در دسترس و سالم باشند. تخمک پس از تخمکگذاری فقط ۱۲ تا ۲۴ ساعت زنده میماند، در حالی که اسپرم میتواند تا ۵ روز در بدن زن باقی بماند.
به همین دلیل، نزدیکی خارج از پنجره باروری یا فاصله زیاد بین نزدیکیها میتواند شانس بارداری را بهشدت کاهش دهد.
۲. کیفیت یا تعداد پایین اسپرم
حتی با زمانبندی درست، لقاح ممکن است به دلیل مشکلات اسپرم رخ ندهد. عواملی مانند:
- تعداد کم اسپرم
- تحرک ضعیف
- شکل غیرطبیعی
- آسیب DNA اسپرم
میتوانند مانع لقاح یا ادامه بارداری شوند. این مشکلات ممکن است ناشی از عفونت، داروها، سبک زندگی ناسالم، استرس، افزایش سن یا عوامل ژنتیکی باشند.
۳. کیفیت پایین تخمک یا کاهش ذخیره تخمدان
تخمک سالم باید تعداد و ساختار طبیعی کروموزومها را داشته باشد. با افزایش سن، بهویژه پس از ۳۵ سالگی، کیفیت و تعداد تخمکها کاهش مییابد و احتمال اختلالات کروموزومی افزایش پیدا میکند. این موضوع میتواند باعث عدم لقاح، لانهگزینی ناموفق یا سقط زودرس شود.
۴. انسداد یا آسیب لولههای فالوپ
لقاح طبیعی معمولاً در لولههای فالوپ رخ میدهد. اگر این لولهها به دلیل عفونت لگنی، اندومتریوز یا جراحیهای قبلی مسدود یا آسیبدیده باشند، اسپرم نمیتواند به تخمک برسد یا تخمک بارور شده به رحم منتقل شود.
۵. اختلالات هورمونی و مشکلات تخمکگذاری
هورمونها نقش اصلی در تخمکگذاری و آمادهسازی رحم دارند. بیماریهایی مانند سندرم تخمدان پلیکیستیک (PCOS) یا اختلالات تیروئید میتوانند مانع تخمکگذاری منظم شوند و در نتیجه لقاح رخ ندهد.
۶. عوامل ژنتیکی و کروموزومی
در برخی موارد، حتی پس از لقاح، ناهنجاریهای کروموزومی مانع لانهگزینی یا ادامه رشد جنین میشوند. این اتفاق بسیار شایع است و اغلب بدون علائم مشخص رخ میدهد.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
اگر پس از ۱۲ ماه تلاش منظم (یا ۶ ماه برای افراد بالای ۳۵ سال) بارداری رخ ندهد، مراجعه به پزشک توصیه میشود. بررسیهای پزشکی میتوانند علت عدم لقاح را مشخص کرده و مسیر درمان مناسب را نشان دهند.
عدم لقاح به معنی پایان مسیر نیست
لقاح فرآیندی حساس و پیچیده است. عدم موفقیت در آن به معنای پایان امید نیست. بسیاری از علل عدم لقاح قابل مدیریت یا درمان هستند و مسیرهای مختلفی برای رسیدن به بارداری وجود دارد.
